గణేశ్ చతుర్థి భారతదేశంలోని అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకునే పండుగల్లో ఒకటి. విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడిగా, జ్ఞానం మరియు శుభారంభాలకు ప్రతీకగా శ్రీ గణేశుడిని భక్తులు ఆరాధిస్తారు. భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి రోజున ప్రారంభమయ్యే ఈ పండుగను దేశంలోని అనేక రాష్ట్రాల్లో వివిధ సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు, నైవేద్యాలు, విగ్రహాల అలంకరణలు మరియు ఊరేగింపులతో జరుపుకుంటారు.

ఒకే గణేశ్ చతుర్థి అయినప్పటికీ, ప్రతి ప్రాంతంలో ఈ పండుగకు ఒక ప్రత్యేకమైన రూపం కనిపిస్తుంది. మహారాష్ట్రలో భారీ పబ్లిక్ మండపాలు, హైదరాబాద్‌లో ఘనమైన గణేశ్ నిమజ్జనం, కర్ణాటకలో గౌరీ-గణేశ పూజ, గోవాలో కుటుంబ సంప్రదాయాలు, తమిళనాడులో వినాయక పూజ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వినాయక చవితి వేడుకలు ఇలా ప్రాంతాన్ని బట్టి పండుగ వాతావరణం మారుతూ ఉంటుంది.

2026లో గణేశ్ చతుర్థి ఎప్పుడు?

2026లో గణేశ్ చతుర్థి సెప్టెంబర్ 14, సోమవారం రోజున జరుపుకోనున్నారు. ప్రాంతీయ పంచాంగం మరియు కుటుంబ సంప్రదాయాల ఆధారంగా పూజా సమయాల్లో స్వల్ప మార్పులు ఉండవచ్చు. అనేక ప్రాంతాల్లో గణేశుడిని ఒకటిన్నర రోజు, 3 రోజులు, 5 రోజులు, 7 రోజులు లేదా 10 రోజుల పాటు పూజించి అనంతరం నిమజ్జనం చేస్తారు. మహారాష్ట్రలో అనంత చతుర్దశి నాడు జరిగే నిమజ్జనం ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉంటుంది.

మహారాష్ట్రలో గణేశ్ చతుర్థి

గణేశ్ చతుర్థి అంటే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చే రాష్ట్రం మహారాష్ట్ర. ముఖ్యంగా ముంబై, పుణే వంటి నగరాల్లో ఈ పండుగను అత్యంత ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

ఇళ్లలో గణేశుడి విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించడంతో పాటు, వివిధ గణేశ్ మండళ్లు భారీ మండపాలను ఏర్పాటు చేస్తాయి. కళాకారులు ప్రత్యేకమైన థీమ్‌లతో భారీ గణేశ విగ్రహాలను తయారు చేస్తారు. ప్రతిరోజూ పూజలు, హారతులు, భజనలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.

ముంబైలోని లాల్‌బాగ్చా రాజా, ముంబైచా రాజా వంటి ప్రసిద్ధ గణేశ విగ్రహాలను దర్శించుకోవడానికి దేశం నలుమూలల నుంచి భక్తులు వస్తారు. నిమజ్జనం రోజున భారీ ఊరేగింపులు, డప్పులు, నృత్యాలు మరియు “గణపతి బప్పా మోర్యా” నినాదాలతో నగరం సందడిగా మారుతుంది.

మహారాష్ట్రలో గణేశ్ ఉత్సవం కేవలం మతపరమైన వేడుక మాత్రమే కాకుండా సామాజిక ఐక్యత, కళలు, సంగీతం మరియు సమాజ సేవకు కూడా వేదికగా మారింది. మహారాష్ట్ర టూరిజం ప్రకారం, లోకమాన్య తిలక్ 1893లో గణేశ్ ఉత్సవాన్ని ప్రజలను ఒకచోట చేర్చే సామూహిక వేడుకగా విస్తరించడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు.

తెలంగాణలో గణేశ్ చతుర్థి

తెలంగాణలో ముఖ్యంగా హైదరాబాద్ నగరంలో గణేశ్ చతుర్థి వేడుకలు ఎంతో ఘనంగా జరుగుతాయి. నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో గణేశ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు నిర్వహిస్తారు.

హైదరాబాద్‌లో గణేశ్ నిమజ్జనం ఈ పండుగలో ప్రధాన ఆకర్షణ. భారీ గణేశ విగ్రహాలను అలంకరించిన వాహనాలపై ఊరేగిస్తూ నిమజ్జనానికి తీసుకెళ్తారు. భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొని భజనలు, డప్పులు, నృత్యాలతో గణపతికి వీడ్కోలు పలుకుతారు.

ప్రత్యేకంగా హుస్సేన్ సాగర్ పరిసరాల్లో జరిగే గణేశ్ నిమజ్జనం హైదరాబాద్ గణేశ్ ఉత్సవానికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకువచ్చింది. నగరంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో కమ్యూనిటీ ఆధారిత మండపాలు కూడా ఏర్పాటవుతాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వినాయక చవితి

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గణేశ్ చతుర్థిని సాధారణంగావినాయక చవితిగా పిలుస్తారు. ఇళ్లలో మట్టి వినాయక విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి కుటుంబ సభ్యులు కలిసి పూజలు నిర్వహిస్తారు.

పట్టణాలు, గ్రామాల్లో స్థానిక యువత మరియు కమ్యూనిటీలు కలిసి గణేశ మండపాలను ఏర్పాటు చేస్తారు. పూజలు, హారతులు, భజనలు మరియు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం సాధారణంగా కనిపిస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని చిత్తూరు జిల్లాలోనికాణిపాకం వరసిద్ధి వినాయక స్వామి ఆలయంగణేశ భక్తులకు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందిన క్షేత్రం. గణేశ్ చతుర్థి సమయంలో ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు మరియు భక్తుల సందడి కనిపిస్తుంది.

కర్ణాటకలో గౌరీ-గణేశ పండుగ

కర్ణాటకలో గణేశ్ చతుర్థి వేడుకలకు గౌరీ పూజతో ప్రత్యేక అనుబంధం ఉంటుంది. అనేక కుటుంబాల్లో గౌరీ హబ్బ మరియు గణేశ పూజను వరుసగా నిర్వహించే సంప్రదాయం ఉంది.

ఇళ్లలో గణేశుడిని ప్రతిష్ఠించి ప్రత్యేక పూజలు, హారతులు మరియు నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలను బట్టి గణేశుడికి వివిధ రకాల పత్రాలు మరియు పూలను సమర్పించడం కూడా కనిపిస్తుంది.

కర్ణాటకలో కుటుంబ కేంద్రిత పూజలతో పాటు నగరాల్లో కమ్యూనిటీ గణేశ మండపాలు కూడా నిర్వహిస్తారు. అందువల్ల ఇక్కడి గణేశ్ చతుర్థిలో కుటుంబ సంప్రదాయం మరియు సామూహిక వేడుకలు రెండూ కనిపిస్తాయి.

గోవాలో గణేశ్ చతుర్థి

గోవాలో గణేశ్ చతుర్థిని ప్రత్యేకంగాచోవోత్అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు. ఇక్కడి వేడుకల్లో కుటుంబ సంప్రదాయాలకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.

గోవాలో అనేక కుటుంబాలు తమ ఇళ్లలోనే మట్టి గణేశ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠిస్తాయి. ఇంటి పరిసరాల్లో లభించే ఆకులు, పండ్లు మరియు సహజ పదార్థాలతో అలంకరణలు చేయడం ప్రత్యేకతగా కనిపిస్తుంది.

ఇతర కొన్ని ప్రాంతాల్లో కనిపించే భారీ పబ్లిక్ ఉత్సవాల కంటే గోవాలో కుటుంబ సభ్యులు కలిసి చేసే పూజలు, సంప్రదాయ వంటకాలు మరియు స్థానిక ఆచారాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత కనిపిస్తుంది.

తమిళనాడులో వినాయక చతుర్థి

తమిళనాడులో గణేశ్ చతుర్థినివినాయకర్ చతుర్థిగా పిలుస్తారు. ఇక్కడ ఇళ్లలో మరియు ఆలయాల్లో గణేశుడిని ప్రతిష్ఠించి పూజలు నిర్వహిస్తారు.

చెన్నైతో పాటు ఇతర నగరాల్లో కూడా గణేశ విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేసి భక్తులు పూజలు చేస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో పబ్లిక్ మండపాలు, ఊరేగింపులు కూడా జరుగుతాయి.

తమిళనాడు గణేశ్ చతుర్థి ప్రత్యేకతల్లో ఒకటి సంప్రదాయ నైవేద్యాలు. ముఖ్యంగా కొబ్బరి మరియు బెల్లంతో తయారు చేసేకొళుకట్టైఅనే వంటకం గణేశుడికి సమర్పించే ప్రసిద్ధ నైవేద్యంగా ఉంది. ఇది దక్షిణ భారతీయ శైలిలోని మోదకానికి సమానమైన వంటకం.

గుజరాత్‌లో గణేశ్ చతుర్థి

గుజరాత్‌లో కూడా గణేశ్ చతుర్థిని భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. మహారాష్ట్రలో కనిపించే భారీ స్థాయి వేడుకలతో పోలిస్తే కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇళ్లలో చేసే పూజలు మరియు చిన్న కమ్యూనిటీ కార్యక్రమాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.

నగరాల్లో గణేశ మండపాలు ఏర్పాటు చేసి పూజలు, భజనలు మరియు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ప్రాంతాన్ని బట్టి ఉత్సవాల పరిమాణం, నిమజ్జనం చేసే రోజు మారవచ్చు.

మధ్యప్రదేశ్‌లో గణేశ్ ఉత్సవం

మధ్యప్రదేశ్‌లో కూడా ఇళ్లలో మరియు పబ్లిక్ ప్రదేశాల్లో గణేశ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు నిర్వహిస్తారు. నగరాలు మరియు స్థానిక కమ్యూనిటీల ఆధారంగా గణేశ మండపాలు ఏర్పాటు చేయడం కనిపిస్తుంది.

కొన్ని ప్రాంతాల్లో భక్తులు ఒకటిన్నర రోజు లేదా కొన్ని రోజుల పాటు పూజలు చేసి అనంతరం గణేశ విగ్రహాలను నిమజ్జనం చేస్తారు. స్థానిక సంప్రదాయం ఆధారంగా వేడుకల రూపం మారుతూ ఉంటుంది.

ఢిల్లీ మరియు NCRలో గణేశ్ చతుర్థి

దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో వివిధ రాష్ట్రాల ప్రజలు నివసిస్తున్నందున గణేశ్ చతుర్థి వేడుకల్లో అనేక ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల కలయిక కనిపిస్తుంది.

కొన్ని కాలనీలు మరియు కమ్యూనిటీల్లో భారీ గణేశ మండపాలు ఏర్పాటు చేస్తే, మరికొన్ని కుటుంబాలు ఇళ్లలోనే చిన్న విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి పూజలు చేస్తాయి.

వేద మంత్రాలు, భజనలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు మరియు సామూహిక పూజలు ఢిల్లీ ప్రాంతంలోని గణేశ్ చతుర్థి వేడుకల్లో భాగంగా ఉంటాయి.

పశ్చిమ బెంగాల్‌లో గణేశ్ చతుర్థి

పశ్చిమ బెంగాల్‌లో దుర్గాపూజకు ఉన్నంత స్థాయి ప్రాధాన్యత గణేశ్ చతుర్థికి లేకపోయినా, గణేశుడి పూజను అనేక కుటుంబాలు, విద్యాసంస్థలు మరియు కళా వర్గాలు నిర్వహిస్తాయి.

గణేశుడు జ్ఞానం మరియు సృజనాత్మకతకు ప్రతీకగా భావించబడటం వల్ల విద్యార్థులు మరియు కళాకారులు ప్రత్యేకంగా గణేశ పూజ నిర్వహించే సందర్భాలు ఉన్నాయి.

స్థానిక ఆహార సంస్కృతికి అనుగుణంగా మోదక్‌కు బదులుగా బెంగాలీ సంప్రదాయ మిఠాయిలను నైవేద్యంగా సమర్పించే సందర్భాలు కూడా కనిపిస్తాయి.

ఒడిశా మరియు ఇతర తూర్పు రాష్ట్రాల్లో గణేశ్ పూజ

ఒడిశాతో పాటు తూర్పు భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కూడా గణేశుడిని పూజిస్తారు. ముఖ్యంగా విద్యాసంస్థలు, విద్యార్థి సంఘాలు మరియు కమ్యూనిటీలు గణేశ్ పూజను నిర్వహించే సంప్రదాయం ఉంది.

దేశంలోని ప్రతి ప్రాంతంలో గణేశ్ చతుర్థి ఒకే విధంగా జరగదు. స్థానిక దేవతా సంప్రదాయాలు, ఆహార సంస్కృతి, కుటుంబ ఆచారాలు మరియు ప్రాంతీయ పండుగల ప్రభావంతో గణేశ్ పూజ రూపం మారుతూ ఉంటుంది.

గణేశ్ చతుర్థిలో నైవేద్యాల ప్రత్యేకత

గణేశుడికి మోదకం ఎంతో ఇష్టమైన నైవేద్యంగా భావిస్తారు. అయితే భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో నైవేద్యాల రూపం మారుతూ ఉంటుంది.

మహారాష్ట్రలో ఉకడిచే మోదక్, తమిళనాడులో కొళుకట్టై, ఇతర ప్రాంతాల్లో లడ్డూ, ఉండ్రాళ్లు, పాయసం, స్థానిక స్వీట్లు వంటి వివిధ వంటకాలను గణేశుడికి సమర్పిస్తారు.

ఆహారంలో కనిపించే ఈ ప్రాంతీయ వైవిధ్యం భారతదేశ సంస్కృతిలోని భిన్నత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. మహారాష్ట్ర టూరిజం కూడా మోదక్‌ను గణేశ్ చతుర్థికి ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయ నైవేద్యంగా పేర్కొంటుంది.

గణేశ్ నిమజ్జనం ఎందుకు ప్రత్యేకం?

గణేశ్ చతుర్థి వేడుకల్లో చివరి రోజు జరిగే నిమజ్జనం అత్యంత భావోద్వేగపూరితమైన ఘట్టం.

పూజించిన గణేశ విగ్రహాన్ని ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్లి నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. ఈ సందర్భంగా భక్తులు “గణపతి బప్పా మోర్యా” వంటి నినాదాలు చేస్తూ వచ్చే సంవత్సరం మళ్లీ గణేశుడిని ఆహ్వానించే భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు.

మహారాష్ట్రలో భారీ నిమజ్జన ఊరేగింపులు ప్రసిద్ధి చెందగా, హైదరాబాద్‌లో కూడా గణేశ్ నిమజ్జనం పెద్ద ఎత్తున జరుగుతుంది. అయితే పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం మట్టి విగ్రహాలు, సహజ రంగులు మరియు కృత్రిమ నిమజ్జన కొలనులను ఉపయోగించే పద్ధతులు కూడా ప్రోత్సహించబడుతున్నాయి.

పర్యావరణహిత గణేశ్ చతుర్థి

ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో గణేశ్ చతుర్థి వేడుకల్లో పర్యావరణ పరిరక్షణకు కూడా ప్రాధాన్యత పెరుగుతోంది.

మట్టి గణేశ విగ్రహాలను ఉపయోగించడం, సహజ రంగులతో విగ్రహాలను తయారు చేయడం, ప్లాస్టిక్ అలంకరణలను తగ్గించడం మరియు నీటి వనరులను కాలుష్యం కాకుండా కాపాడటం వంటి చర్యలు ప్రోత్సహించబడుతున్నాయి.

పండుగ అనేది ప్రకృతిని గౌరవించే సందర్భం కూడా కావడంతో, భక్తి మరియు పర్యావరణ బాధ్యత రెండింటినీ కలిపి జరుపుకోవడం మంచి సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

భారతదేశంలో గణేశ్ చతుర్థి – ఒకే పండుగ, ఎన్నో సంప్రదాయాలు

మహారాష్ట్రలో ఘనమైన గణేశోత్సవం, తెలంగాణలో భారీ నిమజ్జనాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వినాయక చవితి పూజలు, కర్ణాటకలో గౌరీ-గణేశ సంప్రదాయం, గోవాలో చోవోత్, తమిళనాడులో వినాయకర్ చతుర్థి, గుజరాత్‌లో కమ్యూనిటీ వేడుకలు, ఢిల్లీలో వివిధ ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల కలయిక ఇలా ప్రతి రాష్ట్రం గణేశ్ చతుర్థికి తనదైన ప్రత్యేకతను అందిస్తుంది.

ఈ వైవిధ్యమే భారతీయ సంస్కృతికి ఉన్న గొప్ప అందం. పూజా విధానం మారవచ్చు, నైవేద్యాలు మారవచ్చు, విగ్రహాల రూపం మారవచ్చు, వేడుకల స్థాయి మారవచ్చు. కానీ గణేశుడి పట్ల భక్తి, కుటుంబం మరియు సమాజంతో కలిసి పండుగను జరుపుకోవాలనే భావన మాత్రం దేశవ్యాప్తంగా ఒకే విధంగా కనిపిస్తుంది.

గణేశ్ చతుర్థి మనకు భక్తితో పాటు ఐక్యత, సంప్రదాయాల పట్ల గౌరవం మరియు ప్రకృతి పరిరక్షణ వంటి విలువలను కూడా గుర్తుచేస్తుంది.

గణపతి బప్పా మోర్యా! వచ్చే ఏడాది మళ్లీ రావయ్యా!